Muzeum Miasta Pabianic to miejska placówka kulturalna mieszcząca się w renesansowym dworze z XVI wieku, zwanym potocznie Zamkiem. Budynek przy Starym Rynku to jeden z nielicznych tak dobrze zachowanych przykładów renesansowej architektury obronnej w regionie łódzkim. Muzeum działa od 1948 roku, choć jego korzenie sięgają 1907 roku, co czyni je jedną ze starszych instytucji tego typu w okolicy.
Warto tu zajrzeć nie tylko ze względu na sam zabytkowy budynek, ale przede wszystkim dla bogatych zbiorów archeologicznych i historycznych związanych z Pabianicami i okolicami.
- renesansowy dwór z XVI wieku
- unikatowy hełm późnoceltycki
- bogate zbiory archeologiczne
- historia przemysłu włókienniczego
- fascynujące wystawy o codzienności
Renesansowy dwór z charakterem obronnym
Główny budynek muzeum przy Starym Rynku 1 powstał w latach 1566-1571 z inicjatywy kanonika krakowskiego Stanisława Dąbrowskiego. Projekt wykonał budowniczy Wawrzyniec Lorek, a efekt jego pracy to murowana, otynkowana rezydencja na planie zbliżonym do kwadratu z dwoma alkierzami w przeciwległych narożnikach. Charakterystyczny attyk zdobiący zewnętrzne elewacje nadaje budowli reprezentacyjny charakter.
W środku zachowały się profilowane drewniane stropy oraz fragmenty polichromii ściennych – nie każdy wie, że można je zobaczyć zwiedzając muzeum. Dwór pełnił funkcję siedziby zarządców dóbr pabianickich należących do kapituły krakowskiej. W 1833 roku przekształcono go w ratusz, a dopiero po II wojnie światowej, w 1945 roku, władze miejskie przekazały obiekt na potrzeby muzeum.
Podczas prac archeologicznych prowadzonych w samym budynku muzeum odkryto skarb monet z XVI-XVIII wieku, który obecnie można zobaczyć w ekspozycji historycznej.
Co zobaczysz w zbiorach muzeum
Muzeum prowadzi działalność wielodziałową, a zbiory podzielone są tematycznie. Największą atrakcją dla osób interesujących się archeologią jest słynny hełm z Siemiechowa – jedyny w Polsce hełm późnoceltycki wraz z kompletnym wyposażeniem wojownika. To naprawdę unikatowy zabytek z epoki żelaza, odkryty podczas badań archeologicznych prowadzonych przez samo muzeum na stanowiskach w rejonie Siemiechowa.
Oprócz hełmu w zbiorach archeologicznych znajduje się unikalny komplet miniaturowych narzędzi i przyborów żelaznych oraz dwie miniatury tarcz z okresu wczesnorzymskiego. Kolekcja obejmuje też zabytki pradziejowe, średniowieczne i nowożytne z terenu Pabianic.
Dział historyczny prezentuje kolekcję starych pocztówek i fotografii dokumentujących życie miasta na przestrzeni dziesięcioleci. Można tu zobaczyć pieczęcie cechowe – najstarsza pochodzi z 1548 roku – oraz sztandary, w tym sztandar powstańców z 1863 roku. Osobną część ekspozycji zajmują zabytki związane z przemysłem włókienniczym, który przez lata był podstawą gospodarki Pabianic. Dokumentują one działalność firm takich jak Krusche i Ender.
Zbiory etnograficzne pokazują kulturę materialną regionu, sztukę ludową i przedmioty codziennego użytku. W budynku przy Starym Rynku 2 można zobaczyć wystawy stałe poświęcone historii codzienności – ekspozycje noszą charakterystyczne tytuły jak „Dyskretny urok meblościanki” czy „W chłopskiej zagrodzie”.
Aktualne wystawy i ekspozycje
Muzeum regularnie organizuje wystawy czasowe, które uzupełniają stałe ekspozycje. Ekspozycje są rozlokowane w dwóch budynkach – przy Starym Rynku 1 i 2. Na parterze głównego budynku prezentowane są wystawy czasowe, często poświęcone lokalnym artystom. Na pierwszym piętrze oprócz wspomnianego hełmu z Siemiechowa można obejrzeć ekspozycję zbiorów sztuki.
Drugi budynek, dawna szkoła powszechna nr 3 z 1886 roku, którą muzeum pozyskało w 1972 roku, skupia się bardziej na tematyce etnograficznej i życiu codziennym mieszkańców regionu w minionych epokach.
Muzeum było jedną z pierwszych instytucji tego typu w regionie – sekcja muzealna przy Polskiej Macierzy Szkolnej powstała już w 1907 roku dzięki dr. Witoldowi Eichlerowi, lekarzowi i pasjonatowi entomologii oraz etnografii.
Dla kogo jest to miejsce
Muzeum sprawdzi się przede wszystkim u osób zainteresowanych historią lokalną i archeologią. Zbiory archeologiczne, zwłaszcza hełm z Siemiechowa, to pozycja obowiązkowa dla miłośników starożytności. Rodziny z dziećmi w wieku szkolnym znajdą tu ciekawe materiały edukacyjne – muzeum prowadzi zajęcia dla dzieci i młodzieży, zarówno na terenie placówki, jak i poza nią.
Tematyka obejmuje archeologię i historię regionu. Dla osób fascynujących się architekturą sam budynek renesansowego dworu jest wystarczającym powodem do odwiedzin. Nie jest to może muzeum na skalę wielkomiejską, ale dla regionu stanowi istotny punkt na mapie kulturalnej.
Zwiedzanie nie zajmuje całego dnia – w zależności od zainteresowania poszczególnymi działami można przeznać na to od godziny do dwóch, trzech godzin. Warto połączyć wizytę z przechadzką po Starym Rynku i centrum Pabianic.
Informacje praktyczne – bilety i godziny otwarcia
Muzeum znajduje się przy Starym Rynku 1 i 2 w Pabianicach. Główny budynek (Stary Rynek 1) jest otwarty od wtorku do niedzieli, w poniedziałki nieczynny. W dni powszednie (wtorek-czwartek) muzeum czynne jest w godzinach 12:00-17:00, natomiast w piątki i weekendy godziny pracy są wydłużone do 19:00. W soboty godziny otwarcia pierwszego piętra są nieco nietypowe i podzielone – warto to sprawdzić przed wizytą.
Budynek przy Starym Rynku 2 ma bardziej regularny rozkład – otwarty od wtorku do soboty w godzinach 12:00-17:00, w niedziele nieczynny.
W środy wstęp jest bezpłatny (nie dotyczy wystaw czasowych objętych osobnym cennikiem). Dla mieszkańców Pabianic przewidziane są specjalne zniżki na wybrane wystawy – tak zwana „Środa dla Pabianic” z obniżonymi cenami biletów.
Dla grup zorganizowanych dzieci i młodzieży bilety kosztują 5 zł od osoby (dotyczy zwiedzania od wtorku do piątku do godziny 15:00). Muzeum organizuje też warsztaty tematyczne – na przykład zajęcia „W dawnej kuźni” z pogawędką o pracy kowala i warsztatami plastycznymi, które kosztują 25 zł od osoby i wymagają wcześniejszych zapisów.
Jak dojechać do muzeum
Muzeum Miasta Pabianic położone jest w samym centrum miasta przy Starym Rynku, co znacznie ułatwia dojazd. Z Łodzi można dojechać komunikacją miejską – autobusy i pociągi regionalne kursują regularnie, a podróż zajmuje około 30-40 minut. Z dworca w Pabianicach do Starego Rynku to krótki spacer.
Dla zmotoryzowanych – Pabianice leżą przy drodze krajowej nr 14, około 15 km na południowy zachód od Łodzi. W okolicy Starego Rynku znajdują się miejsca parkingowe, choć w centrum może być ciasno, szczególnie w weekendy.
Kontakt z muzeum: telefon (42) 215-54-87, 215-39-82 lub komórkowy 690 415 634, 789 359 857. E-mail: [email protected]. Szczegółowe informacje o aktualnych wystawach i wydarzeniach można znaleźć na stronie internetowej muzeum lub profilu na Facebooku, gdzie placówka regularnie informuje o nowościach i zmianach w godzinach otwarcia.